Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) 49. Genel Kurulu 5-7 Haziran 2026 tarihlerinde Ankara’da yapıldı. Mühendis-Mimar-Şehir Plancısı hareketimizin bilinen problemleri bu kongrede yoğun biçimde dile getirildi: Yağmalanan Türkiye, odalara yapılan baskı, onları devre dışı bırakma gayreti, tabanımızı yeterince harekete geçirememe…vs. Ancak bu kongrede gündeme gelen bir tartışma ve alınan bazı tavırlar çok ciddi tepki çekti. Genel kurula verilen bir önerge şunları teklif ediyordu:
- TMMOB tüm çalışanlar için 35 saatlik iş haftasının hayata geçmesi için mücadele eder (Bu tüm ilericilerin üzerinde mutabık olduğu bilinen bir hedeftir)
- Bu çerçevede TMMOB kendi çalışanlarına (ofis emekçileri ve diğer) aynı ücret geçerli olarak 35 saatlik iş haftasını kabul eder ve uygular.
Bu önerge, daha doğrusu önergedeki ikinci madde kurulda (oy çokluğuyla) reddedildi! Yani “herkes için 35 saate evet deriz, ama kendi ofislerimizde ücretli çalışan personel için 35 saat söz konusu değil!” Reddedenlerin gösterdiği gerekçeler ise son derece anlamsız, hatta komikti:
- “Bizim onlarla ilişkimiz işçi-işveren ilişkisi değil” Nedir peki? Komünal ilişki mi? İmece mi? Kölelik mi? Harcanan emek karşılığında ücret ödediğin her ilişki, işçi-işveren ilişkisidir. Odalarda emek sarf eden bu çalışanlarımız sendika üyesi oluyor, odalar bu sendikalarla oturup toplu sözleşme yapıyor, oda, bu çalışanların herhangi biri iş ahlakına aykırı davranış yaptığında iş akdini feshetme yetkisine sahip… Bu ilişki hem kanun hem en basit ekonomi bilimi açısından “işçi-işveren” ilişkisidir ve bunda utanılacak bir şey yoktur. “Biz işveren miyiz yani?” gibi sözde “alıngan” bir tavırla kendini maskeleyenler yüzünden, en temel demokratlık sorumluluğumuzu böylece reddetmiş olduk.
- “Cumartesi çalışma gündeme gelirse bu karar geçersiz olur”. Bu da anlamsız bir gerekçeydi. Özel bir durumda Cumartesi çalışmak söz konusu olursa o çalışanımıza ya fazla mesai öderiz, ya da (olabiliyorsa, hiç de zor değil) hafta içi bir gün izin vererek o fazlalığı eritiriz. Şayet hükümet tüm Cumartesileri çalışmayı mecbur kılacak bir karar alırsa, o zaman da hep birlikte buna karşı mücadele ederiz. Olmamış farazi bir durumu temel alarak böyle bir kararı savunmak saçmadır, doğmamış çocuğa don biçmenin anlamı yoktur.
Bunu kabul ederek TMMOB belki az bir miktar daha personel alımı yapardı, ama bu kararın tüm Türkiye emekçileri arasındaki pozitif etkisi muazzam olurdu. “35 saat iş günü uygulanamaz” diyen patronlara ve gericilere karşı “Anayasal bir kurum olan TMMOB bunu gayet güzel uyguluyor” denirdi ve bu hem TMMOB’nin prestijini artırır hem de tüm emekçilerde ve Türkiye emek hareketinde umut yaratan bir örnek olurdu. Ama sonuç ne oldu? Türkiye’nin en büyük emek ve emekçi örgütü olan TMMOB (730.000 üye) kendi emekçilerine 35 saati uygulamayı reddetti!
Sorunun özü, TMMOB’yi 20 yıldır yöneten kabuklaşmış bir ekibin bu değerli örgütü, adında “sol” kelimesi geçen bir partinin tekkesi, kongrede söz alan sevgili Mücella Yapıcı’nın deyimiyle, “değil arka bahçe, kendi avlusu haline” getirmiş olmasıdır! Her eğilimden mühendisi barındıran odalarda, kendileri dışından gelen her inisiyatifi (35 saat örneğinde olduğu gibi, doğru bile olsa!) reddetmekte, yıllar boyu hem sol hareketi, hem de kitle örgütlerini mahvetmiş olan “biz ve onlar” mantığını saçma bir inatla sürdürmeye devam etmekte; bu haliyle de açıkça Türkiye Mühendis, Mimar ve Şehir Plancıları hareketine zarar vermektedir.
Seçim sonuçları kendi lehlerine de olsa (20 yıllık yönetim tecrübesi, bu süreçte oluşmuş yönetim tekeli ve ilişkiler göz önüne alındığında bu doğaldır) bu ekip zor saatler yaşadı. Tüm ilerici güçlerin birliğini savunan Demokratik Birlik Grubu çok kısa bir dönemdir hazırlanmış olmasına rağmen ciddi bir atılım yaptı.
Artık günleri sayılı olan bu ekibin ve zihniyetin bir an önce TMMOB’den sökülüp atılması ve katılımcı, şeffaf, kucaklayıcı ve emek odaklı bir kültürün örgütümüze egemen kılınması gerektiği açıktır. Odalarımızın tabanlarıyla yeniden buluşarak eski güçlü ve etkili günlerine geri dönmesi hedefini mutlaka gerçekleştireceğiz!
